قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ ۇندەۋىن قولداعان قازاقستاندىقتاردىڭ ورتاق ۇستانىمى وسىنداي
قىزۋ قولداۋ تاۋىپ وتىر پالاتا دەپۋتاتتارى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى باستاماسىن قولداۋ ءوتىنىشى بويىنشا ەلباسىنا قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ ۇندەۋىن جولدادى. وندا بىلاي دەلىنەدى: قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. وسىنداي ۇسىنىستار پارلامەنتكە ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرلەرىندە تۇراتىن جانە حالىقتىڭ ءتۇرلى الەۋمەتتىك توپتارىنىڭ وكىلدەرى بولىپ تابىلاتىن سايلاۋشىلاردان بىرنەشە رەت تۇسكەن بولاتىن. بۇل باستاما ساياسي پارتيالاردان, ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنان, كاسىپكەرلەردەن, ارداگەرلەر مەن جاستاردان قىزۋ قولداۋ تاپتى. مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزۋ قاجەتتىگى تۋرالى قوعامدىق پىكىر قازاقستانعا ىقپال ەتىپ وتىرعان وبەكتيۆتى گەوساياسي جانە سىرتقى ساياسي جاعدايلاردى ۇعىنۋدان تۋىنداپ وتىر. بولىپ جاتقان جاھاندىق وزگەرىستەر ولارعا ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان تيىسىنشە دەن قويۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل جولدا تابىسقا جەتۋ حالقىمىزدىڭ ەلباسى مەن ول ۇسىنعان ءىس-قيمىل باعدارلاماسى توڭىرەگىنە توپتاسقاندىعىن تاعى ءبىر قۋاتتاعان جاعدايدا عانا مۇمكىن بولماق. جالپىحالىقتىق باستامانى دەپۋتاتتىق كورپۋس قولداپ وتىر, ويتكەنى, تاياۋ ۋاقىتتا بۇكىل قوعامنىڭ كۇش-جىگەرى الەمدىك داعدارىستىڭ قاۋىپ-قاتەرلەرىن وتانىمىزدى دامىتۋدىڭ جاڭا ءمۇمكىندىكتەرى مەن پەرسپەكتيۆالارىنا اينالدىرۋ ىسىنە باعىتتالۋعا ءتيىس. ءبىز, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى وسى سايلاۋ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىگىن ودان ءارى نىعايتا ءتۇسۋ جولىنداعى اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق كەزەڭ بولاتىنىنا سەنىمدىمىز. حالقىنىڭ سەنىم مانداتىنا يە بولعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاۋىمەن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى مەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ بارىنشا ءتيىمدى ىسكە اسىرىلۋى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. بۇعان قوسا, مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ ونىڭ ۋاقىتى جونىنەن كەزەكتى پارلامەنتتىك سايلاۋمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سول ارقىلى سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ ساپاسى مەن ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق قامتاماسىز ەتىلەدى. جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ, دەلىنگەن ۇندەۋدىڭ سوڭىندا, سىزدەن, قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىرۋدى جانە رەسپۋبليكامىز كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بابىنىڭ 3-1-تارماعىنا ءسايكەس پرەزيدەنتتىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋىن تاعايىنداۋ تۋرالى ءماسەلەنى قاراستىرۋىڭىزدى وتىنەمىز.تۇعىرىمىزدى بەكىتە تۇسەيىك
شىنىن ايتۋ كەرەك, دۇنيەجۇزىلىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس توڭىرەگىندەگى اڭگىمە تەرەڭدەگەن سايىن «كەلەسى جىلى قوس بىردەي سايلاۋدى وتكىزۋ قالاي بولار ەكەن» دەگەندەي سەزىك الىپ, ىشتەي كۇماندانىپ جۇرەتىنبىز. ەندى, مىنەكي... ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىن بۇگىننەن ويلاپ, قالىپتاسقان جاعدايدى ناقتى باعالاي بىلەتىن ازاماتتار ارامىزدا بار ەكەن.
ساراپشىلار قازىرگى الەم قۇردىمنىڭ ۇستىندە, ءدۇبارا دۇنيە بەلگىسىزدىكتىڭ الدىندا تۇر دەپ دابىل قاعۋدا. ءوزىمىزدىڭ ماماندارعا جۇگىنسەك, ءبىزدىڭ قازاق داعدارىس دەگەندى ءالى باسىنان كەشپەگەن سياقتى, ونىڭ ءمانىن تولىق ءتۇسىنىپ بولعان جوق ءتارىزدى. «قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەمەكشى, داعدارىس ءبىزدىڭ الدىمىزدا, بيىلعى جىلدىڭ اياعى مەن كەلەسى جىلى ول شارىقتاۋ شەگى – اپوگەيىنە جەتەدى دەگەن بولجام جاسالۋدا.
ولاي بولسا, كىتاپحاناشىلار قاۋىمداستىعى دا وسى باستان ەلىمىزدىڭ ىشكى جاعدايى مەن سىرتقى قاۋىپسىزدىگىن سەرگەك ساراپتاپ, قاۋىپ-قاتەردىڭ الدىن العان دۇرىس دەپ تابۋدا. سوندىقتان, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ ازاماتتاردىڭ بارشاسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ جونىندەگى باستاماسىن تولىعىمەن قولدايدى دەگەن سەنىمدەمىز. ال, جاھاندىق سىن-قاتەرلەر ەسىك قاعىپ تۇرعان قازىرگىدەي كۇردەلى ۋاقىتتا, الەمدە تۇراقسىزدىق ورىن العان بۇگىنگىدەي وتپەلى كەزەڭدە وسى باستان تۇعىرىمىزدى بەكىتىپ, بەتىمىزدى اشىپ العاننىڭ نەسى ايىپ!
ەلباسىمىز ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا, مەملەكەتىمىزدىڭ ورنىقتى دامۋىنا باعىتتالعان ستراتەگيالىق باعدارلامالاردىڭ بارشاسىنا ءوزى باستاماشى ەكەنىن حالقىمىز جاقسى بىلەدى. ەندەشە, سول باعدارلامالاردى سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋدى ەلباسىنىڭ وزىنە تاپسىرىپ, جاڭادان ماندات بەرگەنىمىز ءجون ەمەس پە! سول ارقىلى ءبىز ەلدەگى تۇراقتىلىق پەن بىرلىكتى كۇشەيتە تۇسەمىز. ال تۇراقتىلىق پەن بىرلىك ءدال قازىرگى الاعاي دا بۇلاعاي زاماندا 100-دەن استام ەتنوس ءومىر ءسۇرىپ جاتقان, 20-عا تارتا كونفەسسياسى بار قازاقستانعا اۋاداي قاجەت. ونىڭ ۇستىنە ءبارىمىز بىلەمىز, كوپ زاماننان بەرى ءوزىمىز دە كۋامىز – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى باسىمىزعا تۇسكەن بۇعان دەيىنگى دە قيىن جىلداردان, تۇيىققا تىرەگەن نەلەر ءبىر تىعىرىقتان ەلىن دە, حالقىن دا امان-ەسەن الىپ شىعىپ ەدى عوي! بۇل اۋمالى-توكپەلى داعدارىستان دا ءبىزدى امان شىعاراتىنى كامىل.
سول ءۇشىن دە پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى باستامانى ەلىمىزدىڭ كىتاپحاناشىلارى دا دەر شاعىندا كوتەرىلگەن ۇسىنىس دەپ, قولداۋ بىلدىرۋدە.
الىبەك اسقاروۆ,
جازۋشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى
ۇلتتىق كىتاپحاناسىنىڭ
باس ديرەكتورى.
حالىقتىڭ تاعدىرىن شەشەتىن سايلاۋ
كەشە ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىندا ءبىرقاتار اكادەميكتەر باس قوسقان وتىرىس ءوتتى. وعان قر ۇعا پرەزيدەنتى مۇرات جۇرىنوۆ, ۇعا-نىڭ تورالقا مۇشەسى, اكادەميك ەرەنعايىپ شايحۋتدينوۆ, اكادەميكتەر الشىنباي راقىشەۆ, نيكولاي يۆانوۆ قاتىسىپ, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى دا سايلاۋدى بيىل مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدى قولدايتىندىعى جايلى تورالقانىڭ شەشىمىن جاريا ەتتى.
باسقوسۋدا قر ۇعا پرەزيدەنتى مۇرات جۇرىنوۆ كەشە استانادا وتكەن دەموكراتيالىق كۇشتەردىڭ «قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى وتىرىسىنا قاتىسىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولداعانىن جەتكىزە كەلە, ونى وتكىزۋدىڭ قاجەتتىلىگىنىڭ نەگىزگى ەكى سەبەبىنە توقتالدى.
– بىرىنشىدەن, ەلىمىزدە كەلەسى جىلى پرەزيدەنتتىك جانە پارلامەنتتىك سايلاۋلار ءوتۋى ءتيىس. بىراق كونستيتۋتسيالىق زاڭ بويىنشا ءبىر جىلدا مەملەكەتتىك دارەجەدەگى ەكى سايلاۋ وتكىزۋگە بولمايدى. ەندەشە, بيىل نە پارلامەنتتىك, يا بولماسا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ءوتۋى كەرەك. ال پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ەلدىڭ تاعدىرى ءۇشىن ماڭىزدى. سوندىقتان پرەزيدەنتتىك سايلاۋ 2015 جىلى وتكەنى دۇرىس. ەكىنشى سەبەبى, ەكونوميكالىق جاعدايعا قاتىستى. قازىر حالىقارالىق جاعدايدا رەسەيگە قويىلعان سانكتسيالارعا بايلانىستى الەمدەگى الپاۋىت مەملەكەتتەر مۇنايدىڭ باعاسىن ءتۇسىردى. سونىڭ سالدارىنان رەسەيدىڭ ءرۋبلى ەكى ەسە قۇنىن جوعالتتى. سوعان سايكەس, ونداعى قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىسى دا ەكى ەسە تومەندەدى. بىراق قازاقستاندا, شۇكىر, ونداي جاعداي جوق. تەڭگە ورنىندا, ەكونوميكا ورنىندا. حالىقتىڭ جاعدايىن بىرقالىپتى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان ەلباسى قوماقتى قارجى ءبولدى, – دەدى اكادەميك م.جۇرىنوۆ.
ودان ءارى ول بولاشاقتا حالىقارالىق, ەكونوميكالىق ءارتۇرلى جاعدايلاردىڭ بولۋى مۇمكىندىگىن, سوندىقتان ونداي قيىندىقتىڭ الدىن الىپ, ەتەك-جەڭىمىزدى جيناۋ قاجەتتىگىن ايتا كەلىپ, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى بيىل وتكىزۋ ماسەلەسى ورىندى كوتەرىلىپ وتىرعانىن العا تارتتى. بۇل سايلاۋدى تەز ارادا جانە قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن, ونىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي جاعدايىن ۋشىقتىرماي جاقسى وتكىزۋگە بارلىق مۇمكىندىكتەر بار, دەدى ول.
مۇرات جۇرىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى قازاقستان شىعاراتىن ىشكى جالپى ءونىمنىڭ قۇنى 189 ملرد. دوللار دەسەك, كىندىك ازيانىڭ ءتورت مەملەكەتىن قوسقاندا ولاردىڭ ءىجو-ءسى 81 ملرد. دوللار. ياعني, قازاقستان شىعاراتىن ءونىمنىڭ جارتىسىنا دا جەتپەيدى. ال حالقىنىڭ سانى بىزدەن ءۇش ەسە كوپ بولسا دا داعدارىسقا دەيىنگى ۋكراينادا 164 ملرد. دوللاردى قۇراعان ەكەن. مىنە, سوندىقتان بيىل پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى, كەلەسى جىلى پارلامەنتتىك سايلاۋدى ۇيىمشىلدىقپەن وتكىزۋگە مۇمكىندىك بار.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
سەنىم كوپىرى
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كوتەرگەن قازاقستان پرەزيدەنتىن سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ ماسەلەسى – ەل مۇددەسىمەن وزەكتەس, ۋاقىت سىنىمەن ساباقتاس باستاما. ەلباسى سايلاۋىن الدىن الا وتكىزۋ – ەكونوميكالىق جانە ساياسي قاجەتتىلىك. بۇگىنگى تاڭدا الپاۋىت ەلدەردىڭ ءوزىن ويلاندىرىپ وتىرعان قارجىلىق داعدارىس قارقىنداماي سايلاۋ وتكىزىپ الۋ – ەل بيۋدجەتى ءۇشىن عانا ەمەس, تىنىشتىعى مەن تۇراقتى دامۋى ءۇشىن دە ءتيىمدى. بولجام بويىنشا, داعدارىستىڭ شارىقتاۋ شەگى 2016-2017 جىلدارعا سايكەس كەلمەك. ونىڭ ۇستىنە, ۋاقىت پەن الىس-جاقىن مەملەكەتتەردەگى ساياسي تۇراقسىزدىق تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ادىمدى العا باسۋىن, قالىپتاسقان ىشكى-سىرتقى ساياساتىنىڭ ودان ءارى قاراي جۇيەلى جالعاستىرىلۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. مىنە, وسى تۇرعىدان العاندا, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ بيىل وتكىزىلۋى ەلىمىزدى دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىنا سەنىمدىمىن. سەبەبى, بۇل سايلاۋ سىرتقى ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ كەرى ىقپالىن تابىستى ەڭسەرۋگە كومەكتەسەدى دەپ ويلايمىن. ارينە, زاڭ بويىنشا ەلباسى عانا سايلاۋدى تاعايىنداي الادى. شەشىم شىققاننان كەيىنگى 2 اي ىشىندە سايلاۋ ءوتۋى ءتيىس.
ال سايلاۋدىڭ وزىنە كەلەتىن بولساق, «وتكەل ۇستىندە ات اۋىستىرمايدى» دەگەن ۇستانىم بار. ءدال قازىرگى تاڭدا ەلباسىن قولداۋ – ەلدىكتى قولداۋ. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى – تاۋەلسىزدىك تاريحىن ەلىمەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان تاريحي تۇلعا. بۇگىنگى باسشىنىڭ كورەگەندىگى مەن كەلەشەكتى بولجاي الاتىن ەرەكشە قاسيەتىنىڭ, سابىرلى ساياساتىنىڭ ءناتيجەسىندە بۇگىندە قازاق ەلى ماڭگىلىك ەل بولۋ جولىندا العا قاراي قارىشتى ادىمداپ كەلەدى. الەمنىڭ 69 ەلىمەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتىپ وتىرعان قازاقستان دوس ءسۇيسىنىپ, دۇشپان كۇيىنەتىن جوعارى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. وتكەن جىلدىڭ اياعىندا جاريالاعان حالىققا جولداۋىندا ەلباسى ۇكىمەتكە ناقتى تاپسىرما بەرىپ قانا قويماي, پروبلەمالاردان شىعۋدىڭ جولدارىن دا ناقتىلادى. پرەزيدەنتكە ستراتەگيالىق ماقسات-مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋىمىز كەرەك. ەش نارسە ماڭگىلىك ەمەس, ارينە. بىراق ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز دۇرىس تاڭداۋ جاساۋىمىز شارت. قالىڭ قازاقتىڭ قايماعى بۇزىلماعان وڭتۇستىك ولكەسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ سايلاۋعا تۇسكەنىن قالايدى جانە ونى تولىق قولدايدى. ءار كەلگەن ساپارى جۇرتشىلىققا جىلىلىق پەن شۋاق, ەڭبەك ادامدارىنا سەنىم مەن سەرپىلىس سىيلايتىن ەلباسىنىڭ قايتا سايلانۋى ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق پەن دامۋ فاكتورىنىڭ نەگىزى.
بۇل – حالىق تىلەگى. ەل باسقارۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەيتىن ءىس. قابانباي باتىردىڭ «باسشى بىرەۋ بولۋ كەرەك, باسقاسى باسشىعا تىرەۋ بولۋ كەرەك» دەگەن ءسوزىن ەستە ۇستاعان دۇرىس. بۇل سايلاۋ ەلدىكتىڭ, ۇلتتىق بىرلىكتىڭ تارازىعا تۇسەر ءساتى. سوندىقتان, ەلباسىن تاڭداۋ – ەلتانىمدىلىق پەن ىنتىماق-بىرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ – فەنومەن, دۇنيەجۇزىلىك ساياسي ارەناداعى باسشىلار ساناسار سىيلى ساياساتكەر. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى باعالاي, الەمدىك ساياسي وقيعالاردى باعامداي الاتىن, تابيعاتىنان تالانتتى باسشى. اقىلدىلىعى مەن العىرلىعىن, تەرەڭ ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن ەل مۇددەسىنە جۇمساپ كەلە جاتقان ىزدەنىمپاز جان. 2050 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق جوسپاردى ءتۇزۋى ونىڭ الىستى بولجاي الاتىن كورەگەندىلىك قاسيەتىن تانىتتى. ول وسى كۇنگە دەيىن بەرگەن ۋادەلەرىن ورىندادى, ورىنداپ تا كەلەدى. بۇدان كەيىن دە ەل ءۇشىن قىزمەت ەتپەكتى باستى ماقسات ەتىپ ۇستانارى اقيقات. ءبىز تەك قولدايمىز. ءدال قازىر ن.نازارباەۆقا بالاما جوق. ول – اكسيوما.
ءبىز, وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ۇجىمى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر بولىپ تىركەلۋىن قالايمىز. وسى ءوتىنىشىمىزدى قاناعاتتاندىرۋدى ىجداعاتتىلىقپەن سۇرانامىز.
وڭالباي اياشەۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك
پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ
رەكتورى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى.
شىمكەنت.
